Wat kun je doen bij een kidnapping?
Richtlijnen bij kidnapping (INSI)
Sinds enige tijd lopen reporters een verhoogd risico op kidnapping. In 2007 werden er minstens 72 journalisten ontvoerd en 16 gedood. Tijdens een infosessie in Berlijn in oktober 2008 ondervond INSI dat slechts weinig mediabedrijven wisten wat ze in zo’n geval moesten doen.
Daarom besliste INSI om met de hulp van grote media organisaties (BBC, CNN, NBC, AP, Al Jazeera,TV Globo, AKE lt, Security Exchange, Praedict, Rory Peck Trust, het Dart Center for Journalism and Trauma, Alan Johnston, Anita McNaught, Tina Susman, Scott Peterson, Eason Jordan) een expertise centrum op te richten waar media terechtkunnen in geval van nood.
Deze dienst kan geen individuele gijzeling tot een goed einde brengen en kan ook niet optreden als bemiddeling. Het is een informele hulplijn om al degenen die hulp en advies nodig hebben in contact te brengen met de juiste personen.
Het nummer van INSI is 02/235.22.01
Meer info bij INSI: www.newssafety.comIntroductie
De meeste ontvoeringen gebeuren om er financieel beter van te worden of om politieke motieven of uit een algemene ontevreden over hoe de pers bepaalde gebeurtenissen verslaat. Wat de redenen ook mogen zijn -terroristische, politieke, criminele of wraak- het resultaat is meestal hetzelfde: een zeer explosieve situatie uitgelokt door een bedreiging door een dikwijls onbekende buitenstaander die met een welbepaald doel voor ogen, alleen zijn eigen agenda volgt.
Als er losgeld wordt geëist is dit meestal geld of een politieke toegeving zoals de uitwisseling van gevangenen of ander publiek statement (uitzenden of publiceren van onuitgegeven publiciteitsmateriaal) door een nieuwsorganisatie ten voordele van de kidnappers.
Voorbereiding
Dit kan elke nieuwsredactie overkomen, niet alleen degenen die hun reporters uitzenden naar conflictgebieden. Daarom is het nuttig dat elke nieuwsorganisatie een crisisteam van ervaren kaderleden samenstelt dat onmiddellijk beslissing kan nemen over de aard van de dreiging. Is de dreiging reëel neemt een breder team van redactionele besluitmakers en management dit over. Dit team moet bestaan uit een voorzitter met directe toegang tot de top van het bedrijf, de personeelsdirecteur, het hoofd van de juridische dienst, de financiële dienst, public relations en hoofdredacteurs. Er moet een persoon aangeduid worden om de contacten tussen het bedrijf en de familie van de ontvoerde persoon te onderhouden voor de duur van de crisis.
De leden van het team moeten tot een gemeenschappelijk standpunt komen. Het gaat over leven-of-dood situaties en vaak zijn er ook grote sommen geld mee gemoeid. Het kan ook zijn dat de reputatie van het bedrijf op het spel staat. De onderhandelingen kunnen emotioneel, uitputtend, langdurig en in stresserend omstandigheden verlopen.
Deze teams zouden nu al aangeduid moeten worden. Misschien moeten ze nooit in actie schieten, maar degenen die er bij betrokken zijn, moeten zich bewust zijn van hun taak en klaar staan om alle andere verantwoordelijkheden te laten vallen als het ergste gebeurt.
Reporters die het risico lopen om gekidnapt te worden tijdens hun dagelijks werk of tijdens een speciale opdracht in een conflictgebied, zouden op de gevaren moeten voorbereid worden door een eventuele opleidingscursus. INSI kan hen daarbij helpen.
Reporters die zich in een gevarenzone begeven doen er goed aan om bij de verantwoordelijken van hun redactie een document achter te laten met hun persoonlijke gegevens (naam, datum en plaats van geboorte, paspoortnummer en nummer van hun identiteitskaart, plaats van tewerkstelling, foto, medische gegevens, religie, de namen van de naaste familieleden die in geval van nood moeten gecontacteerd worden en andere details die belangrijk zijn voor de situatie ter plaatse. Freelancers doen er goed aan hetzelfde te doen bij hun opdrachtgevers of een betrouwbare vriend of iemand van de familie.
NB. Redacties moeten “zorg dragen” voor hun personeel, vooral als het personeelslid in de loop van zijn opdracht in gevaar gekomen is. Nieuwsorganisaties moeten daarom hun uiterste best en - dat doen ze ook- om individuele collega’s vrij te krijgen, anders heeft dit dramatische gevolgen voor het moreel op de redacties en de publieke opinie.
Als er een kidnapping gebeurt
Raadgevingen voor de redactie
Activeer het crisis management team en zorg dat dit operationeel blijft zolang de crisis duurt.
Voorzie een aparte ruimte waar alle communicatie met de kidnappers plaats heeft. Zorg voor een goede, binnenkomende telefoonlijn, met mogelijkheden om de gesprekken met de kidnappers op te nemen. Zet ook een pc klaar met internettoegang.
Als de kidnapping heeft plaatsgehad in het buitenland, zorg dan voor een tolk die met de ontvoerders in hun eigen taal kan spreken. Dat zou tijdens de onderhandelingen altijd dezelfde persoon moeten zijn.
Mobiliseer collega’s ter plekke of fixers die via hun eigen bronnen aan meer informatie kunnen komen. Duid een ervaren journalist aan om de situatie ter plekke op te volgen.
Misschien is het nodig om al het personeel uit dezelfde streek of mensen die soortgelijke opdrachten uitvoeren, te evacueren.
Beslissingen moeten als team genomen worden. Haal er desnoods specialisten bij en evalueer regelmatig. Alle contacten, beraadslagingen en acties moeten bijgehouden worden om eventueel later nog eens te bekijken.
Beslis in welke mate u de regering of buitenlandse zaken of andere organisaties hierbij wil betrekken. Hou rekening met de beperkingen van externe adviseurs. Zij kunnen alleen maar advies geven. Ze kunnen niet direct onderhandelen of spreken uit naam van de organisatie.
De belangrijkste aandachtspunten van het team zijn: diepgaand onderzoek naar de feiten, de mogelijkheden inschatten, een nieuwsstilte inlassen waarbij men rekening houdt dat dit alleen voor korte tijd kan, werken met adviseurs, verdergaan met de eigen activiteiten en fondsen inzamelen. De beste resultaten werden geboekt na het betalen van losgeld.
Raadgevingen voor gijzelaars
Wees vriendelijk en werk mee. Beantwoord alle vragen naar waarheid. Wees er van overtuigd dat uw kidnappers heel wat van u weten, uw achtergrond kennen en op de hoogte zijn van uw reportagewerk.
Wees alert en doe regelmatig lichaamsoefeningen als u kunt. Probeer een structuur te ontwikkelen in uw dagelijkse routine en probeer een positieve instelling te bewaren.
Eet en drink telkens u de kans krijgt, zelfs als u niet houdt van wat u aangeboden wordt. Als u ziek wordt van het eten en het gebrek aan hygiëne, zeg het dan tegen uw ontvoerders. Die hebben er immers alle belang bij dat u in een goede conditie blijft.
Stel prioriteiten aan uw verlangens in gevangenschap. Heeft het bezit van een radio echt voorrang op een extra deken?
Probeer zeker niet te ontsnappen tenzij u een zeer goede kans op slagen hebt. Een mislukte poging heeft alleen als resultaat dat het gevangenisregime zal verstrengen of nog erger. En kan u er echt zeker van zijn dat buren of voorbijgangers u zullen helpen?Of zijn ze bevriend of worden ze eventueel onderdrukt door de gijzelnemers? Nadenken over een reddingspoging en een veilige schuilplaats in het geval dat die ontsnappingskans zich zou voordoen, kan natuurlijk wel.
Dus, speel op veilig, blijf fit en alert, wees hoffelijk en verleen alle medewerking.
Raadgevingen voor de familie
De kidnapping van een journalist legt enorm veel stress op zijn naaste familie. Het leven, de veiligheid en het welzijn van een geliefde persoon is in handen van mensen die geen duim om hun gijzelaar geven. De gijzelnemers beschouwen zijn familie bovendien als een sleutelfiguur om hun doelen te bereiken.
De familie wil dat er zo snel mogelijk een losgeld betaald wordt om de gijzelaar vrij te krijgen. Beweegredenen als “dat zal een precedent scheppen” of “dit houdt een risico in voor de veiligheid van ons personeel in de regio” zijn voor hen irrelevant. De bezorgdheid van de familie kan in conflict komen met de belangen van de nieuwsorganisatie.
De nieuwsorganisatie moet een contactpersoon aanduiden die in voortdurend contact staat met de familie. De familie moet de hele tijd geïnformeerd worden en geholpen te worden om met de verhoogde media-interesse om te gaan. Ze moeten afgeschermd worden van roddel en niet-gecontroleerde informatie. Het is ook beter dat ze eventueel slecht nieuws het eerst horen van de werkgever van de gegijzelde en niet van de media.
Er moet een rampenplan opgesteld worden in geval de kidnappers direct met de familie willen onderhandelen. Men moet de familie afraden om te proberen hun eigen kanalen te zoeken. Want deze stappen kunnen een vernietigend effect hebben op de toestand van de gegijzelde en de gevoerde onderhandelingen.
Na de bevestiging van de kidnapping volgt vaak een lange periode van stilte. Gedurende deze periode kan de familie en vrienden radeloos worden omdat ze het gevoel hebben dat er niets gedaan wordt. Het is heel belangrijk dat de familie weet dat de organisatie om zijn werknemer geeft en zijn uiterste best doet. Daarom is het zelfs, als er niets gebeurt, toch beter dat men contact met de familie onderhoudt. De verbindingspersoon tussen het bedrijf en de familie is enorm belangrijk. Die persoon moet volledig op de hoogte zijn van wat er gebeurt tijdens de onderhandelingen en het vertrouwen hebben van de familie. Tegelijkertijd moet hij binnen het bedrijf ook kunnen communiceren op het hoogste niveau van het crisisteam.
In deze situatie moet men een beetje toegeeflijk zijn tegenover de gezondheidssituatie van de familie, persoonlijke financiële zorgen, werk en opvoedingssituaties en hulp in het huishouden.
Vrijlating
Zorg ervoor dat alles voor de eerste medische opvang en indien nodig ook voor de evacuatie aanwezig is. De vrijgelaten gevangene zou zou vlug als kan een medisch onderzoek moeten ondergaan.
Het is mogelijk dat hij lijdt onder een posttraumatische shock. Daarom is het aangewezen dat deze persoon de eerste 48 uur na zijn vrijlating van dichtbij gevolgd wordt. Er moet professionele hulpverlening voor de gegijzelde en zijn familie voorzien worden omdat de gevolgen van kidnapping nog jaren kunnen aanslepen.
Dood
Iedereen moet er rekening meehouden dat een kidnappping ook wel eens verkeerd kan aflopen.
Al het mogelijke moet gedaan worden om het overlijden bevestigd te krijgen.
De familie moet beschermd worden tegen ongecontroleerde geruchten en moet verwittigd worden onmiddellijk nadat het overlijden is bevestigd.
Er moeten onmiddellijk maatregelen genomen worden voor een waardige overdracht van het lichaam. Dat is soms niet altijd mogelijk. Maar geen kosten noch moeite mogen gespaard worden tot het lichaam is teruggegeven aan zijn familie.